Bo to zła kobieta była

NERON  (54-68)      

Drachma (3,22g)   Cezarea  54-56 n.e.                                                     

RPC I 3642.8, Sydenham, Caesarea 77

Awers: Głowa cesarza w wieńcu laurowym w prawo,  (NERO CL)AVD DIVI CLAVD F CAESAR AVG GERMANI

Rewers: Udrapowana głowa Agrypiny Młodszej w welonie, (AGRIPPINA) AVGVSTA MATER AVGVSTI

Proweniencja: Leu Numismatik, Numismatik Neumann, ex Seit den frühen 1980er Jahren in deutschem Privatbesit

AGRYPINA AUGUSTA MATKA AUGUSTA – taka legenda widnieje na rewersie kapadockiej drachmy. Słowo „matka” pojawia się niezwykle rzadko na monetach starożytnego Rzymu, w końcu to nie kobiety miały pełnić pierwszoplanową rolę w życiu publicznym. Tu jednak mamy do czynienia z jedną z najsłynniejszych Rzymianek. Agrypina Młodsza była rodzoną siostrą cesarza Gajusza (Kaliguli), ostatnią żoną Klaudiusza i matką Nerona. Wydawać by się mogło, że cierpienia swojej matki Agrypiny Starszej, żony Germanika, których była świadkiem, uczynią ją wrażliwą na zło i niesprawiedliwość świata. Widziała matkę, która w wyniku pobicia przez żołnierzy Sejana, prawej ręki Tyberiusza straciła oko. Wyrokiem Senatu, pod naciskiem Sejana, została wysłana do Herkulanum, a później na wyspę Pandaterię. Tam Agrypina Starsza zagłodziła się na śmierć. Życie Agrypiny Młodszej też nie było usłane różami, podejrzewający ją o udział w zdradzie, jej własny brat Gajusz (którego wcześniej wraz ze swymi dwoma siostrami była kochanką), pozbawił ją majątku i skazał na pobyt na jednej z italijskich wysp Pontie. Psychologia zna niestety pojęcie „łańcuszka cierpień”, osoba skrzywdzona, zdradzona przekaże swoje cierpienia kolejnym osobom, które staną się jej ofiarami. Doświadczył tego jej mąż, cesarz Klaudiusz, który został otruty w październiku 54 roku n.e. potrawą z grzybów, z pomocą wynajętej, zawodowej trucicielki Lokusty, o czym donosi Tacyt w swoich Rocznikach.

Najsłynniejszym owocem łona Agrypiny Młodszej był jej syn Lucjusz Domicjusz Ahenobarbus znany później jako cesarz Neron. Dość powiedzieć, że jego rodzony ojciec Gnejusz Domicjusz Ahenobarbus, postać według Swetoniusza o dość haniebnej moralności, po narodzinach syna miał się o nim wyrazić w słowach: „Z takiego związku, jak jego i Agrypiny, mogło przyjść na świat tylko coś bardzo nikczemnego i zgubnego dla państwa” (Swetoniusz VI.6). Agrypina, po śmierci Messaliny, poślubiła Klaudiusza i doprowadziła do adopcji jej syna Lucjusza przez cesarza, który wówczas przybrał imię Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus.

W pierwszym okresie panowania Nerona faktyczną władzę, przy współpracy wyzwoleńca Pallasa, prefekta pretorianów Burrusa oraz Seneki, sprawowała Agrypina. Wkrótce jednak jej relacje z synem zaczęły się pogarszać, ponoć kością niezgody stała się kochanka młodego Nerona – wyzwolenica Akte. Lekceważona Agrypina posunęła się do gróźb względem Nerona. Została za to usunięta z pałacu cesarskiego i miała odtąd zamieszkać jako osoba prywatna.

Wkrótce w życiu cesarza pojawiła się, słynąca z niepowtarzalnej urody, Poppea Sabina. Tej nie zadawalał status kochanki Nerona, chciała zostać jego prawowitą żoną i Augustą. Namówiła go do dwóch zbrodni: matkobójstwa i żonobójstwa. Pierwszą ofiarą przyszłej cesarzowej została Agrypina. W marcu 59 roku n.e. Neron zaaranżował w Zatoce Neapolitańskiej wypadek na okręcie, na którym przebywała Agrypina, a gdy ta zdołała umknąć ze statku i dopłynąć do brzegu, wydał rozkaz zabicia matki żołnierzom dowodzonym przez Aniceta, zyskując sobie już na zawsze niechlubny przydomek „matkobójcy”.

Te dwa portrety, matki i syna, zostały uchwycone na powyższej drachmie. Pochodzi ona zapewne, z uwagi na młody portret Nerona, z pierwszych lat jego panowania, być może z okresu, kiedy faktyczną władzę w Rzymie sprawowała Agrypina. Oczywiście „smaczku” monecie dodaje słowo matka na rewersie, tak ważne i zarazem tragiczne w związku tych dwojga ludzi, których haniebne losy doprowadziły do upadku pierwszą rządzącą Imperium dynastię julijsko-klaudyjską.  

Antonio Rizzi "Neron i Agrypina" (XIX w.)